Na je 50e krijg je geleidelijk uitnodigingen voor verschillende gezondheidsonderzoeken. Ze zijn er om ziektes vroeg op te sporen, vaak nog voordat je iets merkt. Vroeg ontdekken betekent meestal makkelijker behandelen. In dit artikel zetten we rustig op een rij welke onderzoeken er in Nederland zijn en wat je zelf in de gaten kunt houden.
De bevolkingsonderzoeken
De overheid biedt een aantal gratis bevolkingsonderzoeken aan. Je krijgt vanzelf een uitnordiging per post als je aan de beurt bent. Deelname is altijd vrijwillig, maar wordt aangeraden.
- Borstkanker. Vrouwen tussen 50 en 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging voor een borstfoto (mammografie).
- Baarmoederhalskanker. Vrouwen krijgen op vaste momenten een uitnodiging voor een uitstrijkje of zelftest.
- Darmkanker. Mannen en vrouwen tussen 55 en 75 jaar krijgen elke twee jaar een ontlastingstest die je thuis doet en opstuurt.
De precieze leeftijden en intervallen kunnen veranderen. De actuele informatie staat altijd op de officiële website van het RIVM en in de brief die je ontvangt.
Onderzoeken via de huisarts
Naast de bevolkingsonderzoeken kan je huisarts bepaalde dingen controleren, zeker als daar aanleiding voor is:
- Bloeddruk. Een hoge bloeddruk merk je vaak niet, maar het is wel belangrijk om te weten.
- Bloedsuiker. Om diabetes (suikerziekte) tijdig op te sporen.
- Cholesterol. Voor het inschatten van het risico op hart- en vaatziekten.
- De griepprik en pneumokokkenprik. Aangeboden aan mensen vanaf een bepaalde leeftijd of met een verhoogd risico.
Twijfel je of iets voor jou nodig is? Maak een afspraak en bespreek het. De huisarts kan je vertellen wat in jouw situatie verstandig is.
Waar je zelf op kunt letten
Niet alles loopt via een onderzoek. Een paar dingen kun je zelf in de gaten houden, en bij twijfel meld je ze bij de huisarts:
- Je gehoor en je ogen. Merk je dat je slechter hoort of ziet? Laat het controleren; het is makkelijk te verhelpen en het scheelt veel in je dagelijks leven.
- Je gebit. Blijf naar de tandarts gaan voor controle.
- Je gewicht en eetlust. Onverklaarbaar afvallen of juist aankomen is een reden voor een gesprek.
- Veranderingen in je lichaam. Een plekje op je huid dat verandert, aanhoudende vermoeidheid of pijn — laat het rustig nakijken.
- Je stemming. Somberheid hoort niet bij ouder worden. Praat erover met je huisarts.
Bang voor de uitslag? Heel begrijpelijk
Veel mensen stellen een onderzoek uit omdat ze bang zijn voor slecht nieuws. Dat is heel menselijk. Maar bedenk: de meeste uitslagen zijn geruststellend, en als er wél iets is, ben je er vroeg bij. Juist dan zijn de mogelijkheden om iets te doen het grootst. Neem gerust iemand mee naar een afspraak als dat je rust geeft.
Gezond blijven is meer dan onderzoeken alleen. Lees ook gezond ouder worden: 7 gewoontes en bekijk de hub Gezondheid & vitaliteit. Speelt er iets rond zorg of zelfstandig wonen? Dan helpt hulp in huis regelen je verder.
Veelgestelde vragen
Welke gratis gezondheidsonderzoeken zijn er na je 50e?
De overheid biedt bevolkingsonderzoeken aan voor borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker. Je krijgt vanzelf een uitnodiging per post als je aan de beurt bent. Deelname is gratis en vrijwillig.
Vanaf welke leeftijd krijg ik een uitnodiging voor darmkankeronderzoek?
In Nederland krijgen mannen en vrouwen tussen ongeveer 55 en 75 jaar elke twee jaar een thuistest. De exacte leeftijden kunnen wijzigen; kijk op de website van het RIVM voor de actuele informatie.
Moet ik meedoen aan een bevolkingsonderzoek?
Deelname is altijd vrijwillig, maar wordt aangeraden. De onderzoeken sporen ziektes vroeg op, vaak voordat je klachten hebt, waardoor behandeling meestal makkelijker is.
Dit artikel is algemeen informatief en geen medisch advies. Leeftijdsgrenzen en intervallen van onderzoeken kunnen wijzigen; raadpleeg het RIVM en je huisarts voor jouw situatie. Bij klachten: neem altijd contact op met je huisarts.
